AZERBAYCAN TARiXi » Ən maraqlı oxucu portalı
Rss
Ana səhifə

Sorğu

Yeni saytımızı bəyəndiniz?
ƏLA! love
Super! lol
Orta belay
Normal
Belədə crying
Pis recourse

Online
Indi saytda olanlar:
Istifadeciler: 0
Yoxdur

Axtaris robotlari: 1
Googlebot

Qonaqlar: 33
Indi saytda: 34

Saytda sonuncu olanlar:
Son 20 Istifadeci:
aaklelide AoCVCvfudO
AvVUDvxbxS BtqsxRql
BtqsxRqz GeOCQezaxH
GwTLJiuoxW HvFWIecbcB
ningorda PlOBUlisuX
PUATPhkst QuBXBlwhuG
RrKAHjyoiH Sergiojek
trrsnttx03 UdHXNgcteS
UjANJgqchY wlyjglklqxdj
YwXHNkhweR zctkiumc13

Reklam


Təqvim
«    Oktyabr 2014    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 
Ən yaxşı şərhçilər
acrooobat
       134526441
Şərhlər: 19
 
idfnnxvnpj
       317342738
Şərhlər: 17
 
Josephhuh
       Yoxdur
Şərhlər: 14
 
Replica Handbags
       Yoxdur
Şərhlər: 13
 
shooropseum
       Yoxdur
Şərhlər: 11
 
Herbillit
       235776182
Şərhlər: 9
 
MBTSSHOES
       Yoxdur
Şərhlər: 8
 
MargoLexamak
       Yoxdur
Şərhlər: 7
 
CharlesSYNC
       Yoxdur
Şərhlər: 6
 
Milkfron
       Yoxdur
Şərhlər: 6
 

  • Müəllif: admin
  • |
  • Şərh sayı: 13
  • |
  • Baxış sayı: 20507

Azerbaycan qedim dovrde

Dunyada ilk insanlar 2,5-3 milyon il bundan evvel yashamishlar. Ilk insan qaliqlarina Serqi Afrikada-Keniya ve Tanzaniyada tesaduf olunmushdur. Azerbaycanda ise ilk insanlar 1,5 milyon il bundan evvel yashamishlar..

ibtidai icma qurulushu emek aletlerinin hazirlanma materialina ve texnologiyasina uyshun olaraq 3 merheleye bolunur:
1. Dash dovru
2. Tunc dovru.
3. Demir dovru.
Dash dovrunun ozu 3 merheleye ayrilir.
1. Qedim dash dovru (Paleolit)-b.e.e. 1,5 milyon il -12-ci minillik.
2. Orta dash dovru (Mezolit)-b.e.e. 12 -8-ci minillikler.
3. Yeni dash dovru (Neolit)-b.e.e. 7 -6-ci minillikler.

Paleolit de oz novbesinde 3 merheleye bolunur:
1.Alt paleolit – b.e.e. 1,5 mln. il –b.e.e. 100-cu minilliyedek. Azerbaycanda alt paleolit dovrune Azix masharasi (350-400 min il bundan qabaq) tesaduf edir. Qarabashda (Tashlar), Naxçivanda (Qazma), Qazaxda (Dashsalahli, Damcili) ve bashqa yerlerde de bele masharalara ract gelmek olar.
2.Orta paleolit – b.e.e. 100 min il bundan evvel-b.e.e. 40-ci minilliyedek. (Qarabash, Naxçivan, Qazax.)
3. ust paleolit – 40 min il bundan evvel -b.e.e. 12 minilliyedek. (Qarabash, Naxçivan, Qazax.)
Dash dovrunun sonu-metal esrinin bashlanshici Eneolit (Mis-dash dovru) dovru adlanir, b.e.e. VI-IV minillikleri ehate edir.
Eneolitin sonu Tunc dovrune keçid dovrudur. Tunc dovrune aid Xaçmazda Serkertepe, Qazaxda Babadervish, Naxçivanda Kultepe yashayish meskenleri ashkarlanmishdir. Tunc dovru ozu 3 merheleye bolunur:
1. Erken Tunc dovru – b.e.e. 4-cu minillik -b.e.e.3-cu minilliyin sonu.
2. Orta Tunc dovru – b.e.e. 3 minilliyin axiri –b.e.e. 2-ci minilliyin ortalari.
3. Tunc dovrunun sonu – b.e.e. XIV-XII esrler.
Demir dovru ise — b.e.e. 9-8-ci esrleri ehate etmishdir.


Qedim dovrde Azerbaycan erazisinde Lullubi, Kuti dovlet qurumlari, Manna, Atropatena, Albaniya dovletleri movcud olmushdur.
B.e.e. III m.i. -b.e.e. II m.i. yarisindaAzerbaycanin cenubunda Urmiya golunden cenubda Lullubi tayfa ittifaqi yaranmishdir. B.e.e XXIII esrde bu ittifaq dovlete çevrildi.
B.e.e. III m.i.-b.e.e. II m.i. yarisindaUrmiya golunden qerbde ve cenub-qerbde Kuti dovlet qurumu yaranmishdir. B.e.e. XXII esrde kutiler Mesopotomiyaya hucum ederek Akkad dovletini ve shumerleri meshlub etdiler. Etrafli Azerbaycan dovletleri

Sumer dovleti Mesopotomiyada (Mesopotomiya yunan dilinde 2 çay arasi demekdir.) Decle, Ferat çaylarinin kesishmesinde yerleshmishdir. Mesopotomiyanin cenubu Sumerler olkesi adlanirdi.
Sumer turk dilli dovlet olmushdur. Sumerler b.e.e. 6 minillikde Altay dashlarindan ve Merkezi Asiyadan gelmishler. B.e.e. III minilliyin I yarisinda burada Ur, Uruk, Nippur, Laqash sheher dovletleri meydana gelmishdir. B.e.e. XXI esrde Ur sheherinde Ay allahi mebedi shumerlerin memarliq numunesidir. Aypara hemin dovrden turkçuluyun remzi olaraq qalmishdir.
Onun erazisi Urmiya golunden iran korfezinedek uzanirdi. III minilliyin sonunda qiyamlar neticesinde Kuti dovleti suquta ushradi. Kutilerin suqutundan sonra Mesopotomiyada hakimiyyet shumerlerin eline keçdi ve turukkiler Mesopotomiya uzerine yurush etmeye bashladilar.

B.e.e. XIV esrde Mesopotomiyada Assuriya dovleti guclenmeye bashladi ve Azerbaycan erazisinde yashayan tayfalari ozunden asili veziyyete saldi. Ashshur dovleti-Babilden shimalda yaranmishdir. Bu dovlet b.e.e. VIII-VII esrlerde guclu dovlet olmushdur. Babil, Suriya, Felestin erazileri Ashshur terefinden ishshal olunmushdur. B.e.e. 605-ci ilde Ashshur dovleti Babil ve Midiya terefinden suquta yetirildi ve torpaqlari iki dovlet terefinden bolundu.

B.e.e. IX esrde Manna dovleti meydana geldi. Paytaxti izurtu sheheri idi. Manna Assuriya ile ittifaq yaratmishdir. Urartu b.e.e. VIII esrde Mannanin bir sira torpaqlarini ishshal etdi. Assuriya b.e.e. VIII esrin I yarisinda Urartunun uzerinde qelebe qazandi ve bundan istifade eden Manna oz torpaqlarini geri qaytardi. Mannanin hokmdari iranzu bundan sonra merkezleshme siyasetini heyata keçirdi. Urartu hokmdari I Rusa yeniden Manna dovletinde ishshalçiliq siyasetine bashladi. B.e.e. 719-cu ilde Mannada qiyam bashlayir ve Assuriya hokmdari II Sarqonun komekliyi ile Manna dovleti qiyami yatirir. Iranzunun olumunden sonra onun oshullari hakimiyyet ushrunda mubarize aparmasha bashladilar. Lakin bundan sonra Assuriya Urartunu yene meshlub edir ve artiq Urartu Mannanin ishine qarishmir. Bununla da Manna b.e.e. VII esrin evvellerinde qudretli dovlete çevrilir. Hemin dovrde Manna hokmdari Ulusunu Assuriya hokmdari II Sarqona abide qoydurur.
B.e.e. VII esrin I rubu skif, sak ve kimmer tayfalari Manna ve Urartu arasinda mesken salirlar. Bu erefede Manna Assuriya ile ittifaqi pozur. Manna hokmdari Ahsheri (b.e.e. 675-650-ci illerde) musteqil xarici siyaset yeritmeye bashlayir. B.e.e. 650-ci ilde
Assuriya Mannaya hucum edir ve onu ishshal edir. Buna gore de Manna ehalisi usyan ederek Ahsherini oldurur. Onun yerine gelen oshlu Ualli Assuriya ile ittifaqi (b.e.e. 650-630-ci illerde) berpa edir. Hetta b.e.e. 616-ci ilde yeni Babil ve Midiyaya qarshi muharibede o, Assuriyanin muttefiqi olur.

B.e.e. II m.i. evvelerinde sheher dovletlerinden biri de Babil idi. Babilistan Decle ve Feratin qovushmasi yaxinlishinda (shumerlerden shimalda) yerleshmishdir. Akkadlar (Mesopotomiyada sheher-dovlet) onu "Bab-ili” (Allahin qapisi) adlandirirdilar. Babil sheher-dovleti sonradan (b.e.e. XIX esrde) Babilistan dovletine çevrildi.

Midiya iranin merkezinde yaranmishdir, yeni Mannadan cenub-sherqde yerleshirdi. Midiya ozu b.e.e. VII esrin ortalarinda skiflerin hokmranlishi altina keçmish, b.e.e. 625-ci ilde bu hokmranlisha son qoyulmushdur. Midiya dovleti b.e.e. 550-ci ilde fars hakimi II Kir terefinden suquta yetirilmish ve Ehemeni imperiyasi yaradilmishdir. Midiya b.e.e. 605-ci ilde Assuriyani, b.e.e. 590-ci ilde Mannani ishshal edir ve neticede Manna suquta ushrayir. B.e.e. VII esrde Azerbaycan erazisinde Skif padshahlishi da yaranmishdir.

Skifler b.e.e. VIII esrin sonu VII esrin evvellerinde Qara denizin shimalindan on Asiyaya koç etdiler. Onlarla birlikde saklar ve kimmerler de geldiler. Onlar b.e.e. VII esrde Urmiyadan shimalda ve qerbde mesken saldilar. Skifler bir muddet Manna ile muttefiq olmush, 28 il Midiyada ashaliq etmishler. Midiya hokmdari Kiaskar Midiyada skif ashalishina b.e.e. 625-ci ilde son qoydu. B.e.e. IV esrin ortalarinda Don çayi ve Dunay arasinda Skif (Sak) dovleti yarandi. B.e.e. II esrde makedoniyalilar skifleri meshlub etdiler.
Skifler Krimdan ve Qara deniz sahillerinden saklar ve kimmerlerle birlikde gelmishler. Skifler Urmiyadan shimalda ve qerbde yerleshirdiler. Saklar ise Arazla Kurun qovushmasinda yashayirdilar. Midiya Mannani suquta yetirdikden sonra skifleri de meshlub edir ve Mannanin skif padshahlishinin hokmranlishinda olan torpaqlarini da Midiyanin erazisine qatir. Lakin b.e.e. 550-ci ilde Midiya erazisinde Ehemeni imperiyasinin yaranmasi ile Azerbaycan torpaqlari Ehemeni imperiyasinin terkibine keçdi.

Ehemeni dovleti Ari tayfalari, elamlar b.e.e. II m.i. axirlarinda iran erazisine Serqi Avropadan geldiler. Ehemeniler sulalesinin rehberi Ehemen olmushdur. Bu sulale fars tayfa ittifaqina rehberlik edirdi. Fars tayfa ittifaqi b.e.e. VIII esrde yaranmishdir. Bu tayfalar evvel Ashshurun ve Midiyanin terkibinde idiler. B.e.e. 550-ci ilde II Kir terefinden Ehemeni imperiyasi yaradildi. Ekbatan onun paytaxti oldu. B.e.e. 530-cu ilde II Kir Massaget hokmdari Tomris terefinden olduruldu. Kirin oshlu II Kambiz hakimiyyete geldi. B.e.e. 525-ci ilde Kambiz terefinden Misir ordusu meshlub edildi ve Misir fironu olduruldu. Bundan sonra Ehemeniler dovletinin erazisi Misirden Hindistana qeder uzandi.
B.e.e. 522-ci ilde Bardi adinda bir kahin ozunu II Kirin oshlu kimi qeleme verib tax-taca sahib oldu. O, Midiyalilarin hakimiyyetini berpa etmek isteyirdi. Bu zaman I Dara ona sui-qesd etdi ve hemin il (b.e.e. 522-ci ilde) I Dara hakimiyyeti ele aldi. Ehemeni dovleti b.e.e. V esrde erazice çox boyuk dovlet idi. Onun serhedi Misirden Hindistana qeder uzanirdi ve Çinle hemserhed idi. B.e.e. 331-ci ilde Makedoniyali isgender III Darani meshlub edib Ehemeni dovletinin erazisini oz erazisine qatdi.

Çin sozu Sin sulalesinin adi ile bashlidir. Çin erazisinde ilk defe San dovleti b.e.e. XIV esrde yaranmishdir. B.e.e. 221-ci ilde Sin padshahi Çini birleshdirib ozunu Sin imperatoru elan etdi. B.e.e. 214-cu ilden etibaren Çinde Hun hucumlarina qarshi çin seddinin inshaasina bashlandi. (Tikintisi min ilden çox davam eden bu seddin uzunlushu 4 min kilometr, hundurluyu on metrdir.) B.e.e II esrde Boyuk ipek yolu salindi ve ticaret uçun istifade olundu.

B.e.e. III m.i.de Hindistan erazisinde qedim sheherler olmushdur. Burada dravid ve protodravid tayfalari yashamishlar. B.e.e. II minillikde hemin tayfalar hindistan erazisine gelen ari tayfalari ile qarisharaq hind xalqi yaranmishdir. B.e.e. I m.i-de Hindistanda ilk dovlet yarandi. B.e.e. VI esrde dovlet Ehemeniler dovletinin terkibine qatildi. B.e.e. 317-ci ilde hind hokmdari isgenderin qohumu ile evlenerek ozunu hind padshahi elan etdi. Sonra Hindistan vahid dovlete çevrildi.



Muellif R.F.Sadiqov
Menbe Bunu her bir Azeri Turku bilmelidirkitabi


Əməyə hörmət olaraq verilən xəbərlərə fikirlərinizi bildirməyi unutmayın!

  • müəllif: aygun
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 1
winked
bunu elbetdeki hami oxuyub tarixden weyler gedirse onda maraqli ve dikqqetli olmaq lazimdir esas amma tarixi ve tarixi abideleri bilmek gormek ve inanmaq lazimdir.......

  • müəllif: Ayxan
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 2
Çox maraqlı idi.

  • müəllif: cennet
  • Qrupu: İstifadəçi Statusu: Offline
  • 3
coooox maraqli idi

  • müəllif: nilgun
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 4
mence cox yaxsi idi love bunu herkes bilmelidir meselem men 6 ci sinife gedirem ve ezber bilirem

  • 5
mencede maraqlidi wink winked winked

  • müəllif: imran
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 6
cox maraqlidi
men 6-ci sinifde oxuyuram ve muellimem mene basa salir
MERYEM muellimeye salam
love smile

oxumaq oxumaq yene de oxumaq

violetteya-ya baxmayin bu cox pisdi
insanin derslerini yadindan cixardir

  • müəllif: star
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 7
tesekkurler ancaq muellim danisanda daha maraqli olur

  • müəllif: H.O.S.T1
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 8
Tunc dovru haqqinda melumat bilen yoxdur??????????????? recourse

  • 9
Men bunlari bilirem amma yene de maraqlidir!!!!!!!!! Okeyyyyyyyy!!!!!

  • müəllif: Natavan
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 10
MARAQLIDIR BEYENDIM TOVSIYE EDIREM

  • 11
cox gozel melumatlar var.mence her kes bunu oxuyub dunya gorusunu artirmalidir. bully wink feel belay smile fellow

  • müəllif: sema m
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 12
OFFFF Pervi muellimden yoxdur eee burda bir qismi yazilib bizim muellim ele ddddiiiiiirrrrrr danisir men bunlari eberin ezberi bilirem yoxsa Perviz muellim meni oldurer xaxaxa lol

  • 13
wassat lazim olan seyi tapmadim sag olun


Şərh yazmaq

Adınız:* E-Mail:*
Təhlükəsizlik şifrəsi: *