BAKTERiYALAR » Ən maraqlı oxucu portalı
Rss
Ana səhifə

Sorğu

Yeni saytımızı bəyəndiniz?
ƏLA! love
Super! lol
Orta belay
Normal
Belədə crying
Pis recourse

Online
Indi saytda olanlar:
Istifadeciler: 2
AoTULwprrG EhVWLjcmuQ

Axtaris robotlari: 0
Yoxdur

Qonaqlar: 20
Indi saytda: 22

Saytda sonuncu olanlar:
Son 20 Istifadeci:
IlXUMsgdmJ aaklelide
AoCVCvfudO AvVUDvxbxS
BtqsxRql dmahvUqv
GeOCQezaxH GvYYEudwtU
hlecbkae81 Jessiegype
KjSXTsiuhZ lhfhdgnj24
OkXZYwdfeT pxxmstoi70
ryudsnnj24 SoXEPgovvA
UdHXNgcteS WyXMSeqqdD
YwXHNkhweR zfriralk38

Reklam


Təqvim
«    Oktyabr 2014    »
BeÇaÇCaCŞB
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
 
Ən yaxşı şərhçilər
acrooobat
       134526441
Şərhlər: 19
 
idfnnxvnpj
       317342738
Şərhlər: 17
 
Josephhuh
       Yoxdur
Şərhlər: 14
 
Replica Handbags
       Yoxdur
Şərhlər: 13
 
shooropseum
       Yoxdur
Şərhlər: 11
 
Herbillit
       235776182
Şərhlər: 9
 
MBTSSHOES
       Yoxdur
Şərhlər: 8
 
MargoLexamak
       Yoxdur
Şərhlər: 7
 
CharlesSYNC
       Yoxdur
Şərhlər: 6
 
Milkfron
       Yoxdur
Şərhlər: 6
 

  • Müəllif: admin
  • |
  • Şərh sayı: 21
  • |
  • Baxış sayı: 86013

Bakteriyalar (lat. Bacteria) - tekhuceyreli mikroorqanizmalardir. Boyuklukleri 0,1 - 10 µm arasindadir.
Bakteriyalarin dunya uzerinde 3,5 milyard ildir yashadiqlari bilinmekdedir. Dunyada en çox yayilmish orqanizmlerdir ve yer kuresinde heyatin davam etmesi uçun boyuk onem teshkil etmekdedirler. Siyanobakteriyalar (ing. cyanobacteria) fotosintez aparmasha malikdirler ve dunyada bilinen ilk yasham formunu teshkil etmishdirler. Bezi bakteriya novler xestelik toredirler. Bakteriya sozu Yunanca bakteria 'çubux, qemish' kokunden gelir. Bunun sebebi ilk keshf edilen bakteriyalarin çubux sheklinde olmasidir.


Bakteriyalar mikroorqanizmlerin torpaqda en çox yayilmish qrupudur. Onlarin 1 q torpaqda miqdari torpashin xasselerinden ve hidrotermik sheraitden asili olaraq on milyondan bir-neçe milyarda kimi deyishir. Qidalanma xususiyyetinden asili olaraq bakteriyalar heterotrof ve avtotrof qruplara bolunur. Serbest oksigenden istifadesine gore bakteriyalar iki qrupa bolunur - aerob, yeni serberst oksigenden istifade eden ve anaerob, yeni serbest oksigenden istifade etmeyen. Anaerob bakteriyalar da oz novbesinde iki qrupa bolunur: birinci qrup bakteriyalar uçun serbest oksigen toksik tesir gosterir, onlarin mehv olmasina getirib çixarir. ikinci qrup – fakultativ-anaerob bakteriyalar serbest oksigene hessas deyiller. Bakteriyalar torpaqda mineral ve uzvi birleshmelerin muxtelif çevrilme proseslerini heyata keçirir.

 

 

 

 

 

BAKTERIYALARIN QURULUSU VE HEYAT FEALIYYETI 

 

Xlorofilli bitkilere yosunlar, mamirlar, qijikimiler, çilpaqto-xumlular, ortulutoxumlular daxildir. Siz bu bitkilerin qurulushu, qidalanmasi, çoxalmasi, tebietdeki rolu ve insanlarm heyatinda ehemiyyeti ile tanish oldunuz. Bunlarin hamisi yashil bitkilerdir. Onlara yashilliq veren xlorofildir. Hemiii bitkiler xlorofil vasitesile lazim olan uzvi maddeleri qeyri-uzvi maddelerden fotosintez prosesinde ozleri hazirlayir. Yeni onlar avtotrof qidalanan bitkilerdir. Diger qrupa aid olan canlilara bakteriyalar, gobelekler, shibyeler aiddir. Bunlar bitkilerle heyvanlar arasinda keçid teshkil eden canlilar qrupudur. Onlar (shibyeler ve bezi bakteriyalardan bashqa) yashamalari uçun teleb olunan uzvi maddeleri, qeyri-uzvi maddelerden hazirlaya bilmir, hazir uzvi maddelerle qidalanir, yeni heterotrof qidalanan canlilardir. Biz bu bolmede bakteriyalarin, gobelekierin ve shibyelerin qurulushunu, qidalanmasini, çoxalmasini, tebietde ve insan heyatinda rolunu oyreneceyik. Bakteriyalar adi gozle gorunmeyen çox kiçik canlilardir. En irilerinin olçusu 0,01 mkm (1 mkm - mikrometr – 10 m) olur. Onlari yalniz mikroskopla 500-1000 defe boyutdukde gormek mumkundur. Çox kiçik olduqlarina gore biz onlari gormuruk, lakin onla rin etrafimizda toretdikleri deyishiklikleri mushahide edirik. Bele ki otlarin silos edilmesi prosesini, sudun qatisha çevrilmesini, sudun turshumasini, etin xarab olmasini, bitki ve heyvan qaliqlarinin çurumesini, qicqirma hadisesini toreden bakteriyalardir. Onlar bezi xestelikie ri toredir, bezi xestelikleri yoluxdurur. Yer uzerinde ele bir yer yoxdur ki, orada bakteriyalar olmasin. Torpaqda daha çox bakteriya vardir. Yer sethinden goturulmush 1 q torpaqda 100 milyonlarla bakteriya vardir. iri sheherlerin kuçelerinde bakteriyalarin miqdari daha çoxdur. Yer sethinden yuxari qalxdiqca havada bakteriyalarm miqdari azdir. Dersden sonra havasi deyishdirilen sinif otaqlarinda, havasi deyishilmeyen otaqlara nisbeten 13 defe az bakteriya olur.Quru ot çopu bakteriyalarini nezerden keçirek. Bunun uçun içerisinde su olan kolbaya azaciq quru ot salib ashzini pambiqla ortek. Sonra kolbani 30 deqiqe qaynadaq. Bu zaman quru ot çopu bakteriyalarindan bashqa kolbanin içinde olan diger bakteriyalar olecekdir. Sonra alinan ot helimini suzub, bir neçe gun 20-25°C temperatur olan yerde saxlasaq quru ot çopu bakteriyalari suretle artacaqdir. Bakteriyalar, adeten, rengsiz olur. Eshya shushesinin uzerine bir damci qara tush ve bir damci da quru ot heliminden yaxib iynenin ucu ile qarishdiraq. Sonra uzerini ortucu shushe ile ortub, mikroskopda baxdiqda açiq rengde çopshekilli bakteriyalari aydin gormek olar. Quru ot çopu bakteriyalari bashqalarina nisbeten bir qeder iri olur.
Bakteriyalar tebietde çox genish yayilmishdir. Onlar, demek olar Ki, rutubetli, kolgeli, zibillenmish, natemiz yerlerde, meyve-terevez, qida çuruntusu olan sahelerde, anbarlarda, torpaqda, havada ve çirkli sularda, bir sozle, onlarin qidalanmasi, çoxalmasi uçun sherait olan her yerde yayilmishdir. Bakteriyalar qurulushuna gore çox muxtelif olur. Onlarin bezilerinde 2,4, bezen de çox qamçi olur. Hemin qamçilarin komeyile su muhitinde hereket edir. Bezileri qamçisizdir.
Bakteriyalar birhuceyreli orqanizmlerdir. Huceyrenin formasi çox muxtelifdir. Bunlar kure, çubuq, sap, vergul ve s. formalarda olur ler, vergulshekilliler-vibrionlar, qivrim, spiral formada olanlar-spirillalar ve s. adlanir.
Bakteriyalar çox sade qurulushludur. Onlarin mikroskop altinda gorunen huceyresi qilaf ve sitoplazmadan ibaretdir. Hamisi birhuceyrelidir. Bakteriyalarin çoxunda tam formalashmish nuve yoxdur. Nuve maddesi sitoplazmanin içerisinde sepelenmishdir. Heterotrof qidalanan orqanizmler qidalanarken hazir qida maddelerini su ile birlikde huceyrenin butun sethi ile qebul edir. Lakin ele bakteriyalar da vardir Ki, onlar qeyri-uzvi maddelerden uzvi maddeler yarada bilir. Bele baicteriyalara goy-yashil bakteriyalari misal gostermek olar. Çuruducu bakteriyalar orqanizmlerin çurumush qaliqlari ile qidalanir. Bunlar saprofit bakteriyalardir. Xesteliktoreden bakteriyalar ise caiili orqanizmlerin uzvi maddeleri ile qidalanir. Bu cur bakteriyalar parazit banteriyalar adlanir.
Bakteriyalar, adeten, nem, isti muhitde daha çox yayilir. Onlarin uzerine gunesh shualari birbasha dushdukde 3 saat erzinde niehv olur, çunki etraf muhit quru ve guneshli olduqda bakteriyalar yashaya bilmir. Elverishsiz sheraitde onlarda qeribe deyishiklikler emele gelir. Huceyrenin sitoplazmasi sixilir, huceyre qilafin altinda emele gelen berk qilafla ortulur. Bele bakteriya hereketden qalir, qidalanmir. Bu proses bakteriyanin spora çevrilmesi hadisesi adlanir. Sporlar xarici tesirlere çox davamli olur. Onlar guclu istilere, berk soyusha, quraqlisha ve diger elverishsiz sheraite dozur, uzun muddet salamat qalir. Bakteriyalari ve onlarin sporlarini mehv etmek uçun onlara 120°C temperaturda buxarla 20 deqiqe tesir etmek lazimdir. Belelikie, bakteriyalar elverishsiz sheraitden ozlerini mudafie edir. Elverishli sherait olan kimi sporlar cucerir ve yeni bakteriya huceyresine çevrilir, yeniden fealiyyete bashlayir, hereket edir ve qidalanir.
Bakteriyalar sade bolunme yolu ile çoxalir. Elverishli sherait olduqda bakteriyalarin ekseriyyeti her 20-30 deqiqeden bir bolunur, yeni bakteriya nesilleri emele getirir. Bolunme neticesinde bir bakteriyadan 2 balaca bakteriya emele gelir. Elverishli sherait olarsa sutka erzinde bir bakteriya huceyresinden 72 nesil yarana biler. Bunlarin birlikde çekisi ise 4 t-dan çox olar. Belelikie, bakteriyalar çox suretle çoxalir. Bezen ele olur ki, suretle bolunen bakteriyalar bir-birinden tam ayrilmir. Birleshmish halda qalaraq zencir ve muxtelif qurulushlu bakteriya yishinlari emele getirir. Bakteriyalarin çoxalmasi uçun su, qida maddeleri ve istilik lazimdir. Onlar soyuqda çoxala bilmir.

 

 

 

 

 

BAKTERIYALARIN TEBIETDE, KEND TESERRuFATINDA VE SENAYEDE ROLU

 

Tebietde maddelerin dovraninda bakteriyalarm rolu boyukdur. Bir çox bakteriyalar olmush heyvan ve bitki qaliqlari uzerinde yashayir. Onlar hemin qaliqlarin uzvi maddeleri ile qidalanir. Bele bakteriyalar saprofit bakteriyalar adlanir. Saprofit bakteriyalar olmush heyvan ve bitkileri çurudur. Onlari teshkil eden murekkeb uzvi maddeleri mineral maddelere qeder parçalayir. Bu prosesde qaz halinda olan maddeler havaya uçur, mineral duzlar ise torpasha qarishir. Eger çuruducu bakteriyalar olmasaydi, o zaman çurume prosesi getmezdi, Yer kuresi olmush heyvanlarin ve bitkilerin qaliqlari ile dolardi ve yashayish mumkun olmazdi. Bakteriyalar hem oksigenli, hem de oksigensiz niuhitde yashaya bilir. oksigenli muhitde yashayan bakteriyalar aerob bakteriyalar, oksigensiz muhitde yashayan baKteriyalar ise anaerob bakteriyalar adlanir.
Çurume prosesini muxtelif nov bakteriyalar toredir. Burada hem aerob, hera de anaerob bakteriyalar ishtirak edir. Çurume murekkeb prosesdir. Bu prosesde bakteriyalarin fealiyyeti neticesinde zulal maddeleri parçalanir ve pis qoxulu, uçucu niaddeler yaranir, mineral duzlar ise torpasha qarishir. Canli bitkiler terefinden onlar yeniden menimsenilir, su ve havadan udulan karbon qazi ile birlikde yashil bitkiler sayesinde yeni uzvi maddelere çevrilir. Belelikle, bakteriyalarin fealiyyeti neticesinde tebietde maddeler daim dovr edir.
Qida mehsullarini bakteriyalardan qorumaq uçun bir çox usullardan istifade edilir. Balishi xarab olmaqdan qorumaq uçun onu qurudurlar, konservleshdirib teneke bankalarin içinde saxlayirlar. Eti, balishi konservleshdirib bankalara doldurduqdan sonra bankalari yuksek temperatur ve tezyiq altinda kip bashlayirlar ki, bankalarin içerisine çuruducu bakteriyalar daxil ola bilmesin.Yuksek temperatur mehsullara dushmush bakteriyalari ve onlarin sporlarini mehv edir. Buna gore de konservleshdirilmish mehsullar uzun muddet qalir. Bu proses sterilleshme adlanir. Konservleshdirmenin xalq teserrufati ehemiyyeti boyukdur.Bu usulla kulli miqdarda qida mehsullarini saxlamaq mumkundur. Bakteriyalarin zeherli kimyevi maddelerle mehv edilmesine dezinfeksiya deyilir. Dezinfeksiya uçun spirtden, formalinden, xlorlu ehengden istifade edilir. Kishmish, qaysi, alma, armud, gavali, xurma ve s. meyve mehsullarini qurudurlar. Bezi terevez, meyve mehsullarini duza, turshuya qoymaqla ve ya sheker mehlulunda konservleshdirirler. Bu zaman hemin mehsullar bakteriyalardan mudafie olunur. Belelikle, çuruducu bakteriyalarin hem faydasi, hem de ziyani vardir.
Bakteriyalar uzvi birleshmeleri bir neçe shekilde parçalayir. Bunlardan qicqirma bakteriyalarinin fealiyyeti daha maraqlidir. Hemin bakteriyalarin bir novu sud turshusu bakteriyalaridir. Sud mehsullarindan qatishin ve kefirin hazirlanmasinda hemin bakteriyalardan genish istifade olunur. Yash qicqirdici bakteriyalarin fealiyyeti neticesinde qaxsiyir, xarab olur. Bu bakteriyalardan pendirin hazirlanmasinda da istifade olunur. Yashin qicqirmasi prosesi anaerob baKteriyalarin fealiyyeti neticesinde bash verir. Sirne qicqirmasini emele getiren aerob baKteriyalardir. Onlarin fealiyyeti neticesinde spirt sirke turshusuna qeder parçalanir. Bunlardan senayede spirtin hazirlanmasinda istifade olunur.
Paxlali bitkilerin yumrucuq bakteriyalari havadaki azotu menimseyerek torpashi azotlu maddelerle zenginleshdirir. Paxlali bitkiler mehv olduqdan sonra onlarin koklerinde olan yumrucuq bakteriyalari torpaqda qehr, onu azotlu maddelerle zenginleshdirir. Bundan bashqa yem bitkileri ekininde paxlali bitkileri deiili bitkilerle qarishdirib ekirler. Bu zaman ot çalinib yishildiqdan sonra paxlali bitkilerin torpaqda qalan koierinin uzerinde olan yumrucuq bakteriyalari torpashi azotlu maddelerle zenginleshdirir. Yumrucuq bakteriyalari paxlali bitkilerin kokleri uzerinde olur. Onlar paxlali bitkilerle birge heyat keçirir. Bu simbioz yashayish adlanir. Burada bitki yumrucuq bakteriyalarini qidalandirir, bakteriyalar ise bitkini azotlu maddelerle temin edir.

 

 

 

 

XESTELIKToREDEN BAKTERIYALAR

 

Bir çox bakteriyalar bitki, heyvan ve insan orqanizminde parazitlik edir, ashir xestelikier toredir ve bu xestelikleri yoluxdurur. Alma ashacinin koklerinde "xerçeng" xiyar, pomidor, qoz, noxud, bushda ve bashqa bitkilerde "bakterioz" ve pambiq bitkisinde "hommoz" xesteliyini toreden bakteriyalardir. Bakteriyalar kend teserrufati heyvanlarinda qarayara, qaramal veremi, donuz taunu, atlarda saqqo, heyvanlarda ve insanda quduzluq, bruselyoz ve b. xestelikleri emele getirir. Insanlarda bakteriyalar verem, yatalaq, taun, difteriya, qarayara, boshaz ashrisi, bruselyoz, tetanus ve bir çox bashqa xestelikleri toredir.
Parazit heyat keçiren bakteriyalar isti ve qidali muhite dushdukde suretle boyuyur, çoxalir ve ozlerinden zeherli maddeler ifraz edir. Keçmishde insanlarin bakteriyalar haqqinda tesevvuru olmadishina gore qeyd olunan xesteliklerin nece emele geldiyini bilmirdiler. 0 zaman din xadimleri insanlarin kutlevi shekilde olmesine sebeb olan taun kimi xesteliklerin bash vermesini "Allahin belasi" adlandirirdilar. Onlar kashiza yazilmish "dua" suyunu savadsiz adamlara içirtmekle xesteliyin daha genish yayilmasina sherait yaradirdilar. Mikroskopun ixtirasindan sonra mikrobiologiya elmi inkishaf etmeye bashlayir. Mikroskopun tekmilleshdirilmesi ve bir sira xesteliktoreden bakteriyalarin heyat terzi deqiq oyrenilmish ve bu xesteliklerin qarshisinin alinmasi tedbirleri tebabet elmleri terefinden mueyyenleshdirilmishdir.
Meshhur fransiz mikrobioloqu Lui Paster XIX esrde xesteliktoreden bakteriyalari oyrenerken, onlara qarshi profilaktik peyvend usulunu tekiif etmishdir. Bundan elave o, quduzluq xesteliyine qarshi mubarize usulunu tapmishdir. Hazirda tebabetde profilaktik peyvend usulundan genish istifade olunur. Bes bakteriyalar xestelikleri nece yoluxdurur? insan ve heyvanin derisi xaricden bakteriyalarm bedene daxil olmasinin qarshisini alir. Bakteriyalar bedenin daxiline nefes borusu vasitesile havadan, yuyulmamish meyvelerden çirkii ellerden keçir.
Bakteriyalarin toretdiyi yoluxucu xesteliklere qarshi genish mubarize aparilir. olkemizde bakteriyalari oyrenen mikrobiologiya institutlari yaradilmishdir. Parazit bakteriyalara ve yoluxucu xesteliklere qarshi genish profilaktik ish aparilir. Difteriya,çiçek, qarayara ve bashqa xesteliklerin bash vermesinin qarshisini almaq iiçun profilaktik peyvendler vurulur. Bele peyvendler bedenin xesteliklere qarshi mubarize quvvesini artirir. Bakteriyalarin çox toplana bileceyi yerler: durshun sular, peyin anbarlari, meishet tullantilari atilan yerler muntezem olaraq dezinfeksiya edilir. Kend teserrufati ve senaye muessiselerinde, ictimai yerlerde sanitariya-gigiyena qaydalarina riayet olunmasina xususi nezaret edilir. Et, meyve ve bashqa qida mehsullari hekimlerin nezaretinden sonra satisha buraxilir. Seherlerde ve butun yashayish menteqelerinde içmeli su uzerinde xususi tibbi nezaret vardir. içmeli sular durulduqdan ve bakterioloji nezaretden, yeni yoxlamadan keçirildikden sonra istifadeye verilmelidir.

  • Tarix: 27-07-2012, 22:58
  • Bölmə: Flora

Əməyə hörmət olaraq verilən xəbərlərə fikirlərinizi bildirməyi unutmayın!

  • müəllif: ayten
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 1
beledee ne bilim fellow

  • müəllif: aysel
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 2
eladi.ammmmmma xahiw edirem bitkilerle bakteriyalarin sporlarinin ferqini de yazasiniz

  • müəllif: aziza
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 3
cox yaxsi melumatlardi superdi amma bakteriyalarin insan heyatindaki rolunuda etrafli yazmaginizi xahis edirem wink

  • müəllif: Elnur
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 4
x'st'lik torededn bakterialarin adlarini konkret adlarini yaza bilersiz

  • müəllif: AfEWFWef
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 5
DFSBA\

efwEGFREWGEARGERAGEQRG am ASGAERBGERBGHERHBEARBHERHBEARBHEAR

  • müəllif: Roya
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 6
ela! amma bakteriyaların yayilmasi və təbiətdə rolu da olsaydi winked fellow

  • müəllif: elton
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 7
ela http://oxucu.net/flora/16419-bakteryalar.html# buna girin

  • müəllif: elmir
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 8
eladi ela cox saol muellim cox beyendi thanks

  • müəllif: Elgiz
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 9
men aradim seyi bulamadim

am am am bakteriyalar haqqinda cox melumat yoxdur

  • müəllif: murad
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 10
bully gozel melumatdir tewekurler dost.

mene lazim olan melumat yox idi crying .amma yene tewekurler love

murad,
murad,
murad,
murad,
murad,
murad,

  • müəllif: nurlan
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 11
xahis edirem qidalanmalari haqda yazin

  • müəllif: xedice
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 12
Coox maraqlidi.evvel ki melumati vikipediyadan goturulub

  • müəllif: nurka
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 13
ela
winked bele gozel metin oxumamsdim
elaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa
aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa

gelin tebieti oyrenek
wink

  • müəllif: Ruby
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 14
I've been loinkog for a post like this forever (and a day)

  • müəllif: Davi
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 15
Call me wind because I am abouestlly blown away. http://irtbaxxfzlv.com pyeennzby [link=http://qgngducvzr.com]qgngducvzr[/link]

  • müəllif: AnitaTof
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 17
Ostanio dużo czytam blogów, stron a także bywam na forum dyskusyjnym gazety.pl.
Ta strona mnie bardzo zaciekawiła, dodałam sobie ją do ulubionych. Pozdrawiam Anita :)
Nie gram w online gry na facebooku!

  • 18
coook mukemmel

  • müəllif: arzuska
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 19
cox gozellllll

  • müəllif: subhan
  • Qrupu: Qonaq Statusu:
  • 20
yuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh
wink love bully winked wink


Şərh yazmaq

Adınız:* E-Mail:*
Təhlükəsizlik şifrəsi: *